- Doanh nghiệp nhỏ không thể thắng doanh nghiệp lớn bằng cách làm giống. Hãy chọn cách mà kẻ lớn không thể bắt chước, bởi bắt trước sẽ phải bỏ chính mô hình đang làm nên sức mạnh của họ. Muốn cạnh tranh với ông lớn thì làm ngược lại với ông lớn.
- Cạnh tranh bằng sự khác biệt là cách cạnh tranh tốt nhất. Giống nhau thì phải cạnh tranh về giá, khác biệt thì không.
- Nếu doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh cốt lõi thì vấn đề thâm nhập thị trường mới không còn khó khăn nữa.
- Cách để hình thành văn hoá là cấy nó vào các quy định của doanh nghiệp. Bởi văn hoá được hình thành thông qua các hoạt động hàng ngày hơn là thông qua đào tạo và truyền thông.
- Người trung thành lúc khó khăn không bỏ đi. Vậy lúc doanh nghiệp khó khăn là lúc biết ai trung thành, biết ai là ai.
- Một doanh nghiệp bán thiết bị điện tử có 200 cửa hàng trên toàn quốc và 4000 nhân viên thì năng lực chính có khi lại không phải là bán, sửa chữa thiết bị điện tử, mà có thể là năng lực vận hành một chuỗi cửa hàng và quản lý số nhân viên lớn. Nếu nhìn năng lực của mình khác đi thì sẽ thấy nhiều cơ hội mở ra. Năng lực bán thay vì năng lực bán thiết bị điện tử.
- Các quốc gia hoá rồng đều đi qua gia công, lắp ráp, rồi đến công nghiệp điện tử. Công nghiệp điện tử đã đổi ngôi từ Nhật Bản sang Hàn Quốc. Vậy cơ hội mới là gì? Là làn sóng thiết bị điện tử được trang bị AI và thị trường IoT rộng lớn.
- Nhiều startup thành công lớn không đặt nặng KPI về khách hàng, doanh thu, lợi nhuận ở giai đoạn đầu. Giai đoạn thai nghén là để hình thành năng lực cốt lõi. Một khi năng lực đã hình thành thì tăng trưởng sẽ là hệ quả. Chạy trên mặt đất 2-5 năm rồi cất cánh thường bền vững hơn cất cánh ngay từ ngày đầu. Startup giai đoạn đầu không phải để tăng trưởng, mà để tạo năng lực có thể sinh ra tăng trưởng.
- Doanh nghiệp mà có nhiều con đường đi tới đích thì cơ hội tiếp cận các thị trường khác nhau sẽ cao hơn. Bởi vì, các thị trường khác nhau có văn hoá khác nhau và con đường tiếp cận cũng phải khác.
- Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì phải liên tục tiến hoá. Củng cố năng lực cạnh tranh cũ nhưng cũng phải đi với hình thành năng lực cạnh tranh mới. Đầu tư liên tục hàng năm một tỷ lệ nhất định trên lợi nhuận hoặc doanh thu cho những năng lực cạnh tranh này để đảm bảo sự tồn tại lâu dài cho doanh nghiệp. Không đợi đến khi bị suy giảm thì đã quá muộn.
- Tiến hoá doanh nghiệp là mở rộng những vòng tròn đồng tâm, không phải tách ra thành những lĩnh vực mới. Tách ra là đóng khung cái cũ, khiến cái cũ không được đổi mới, còn cái mới lại phải đi từ số 0, không được kế thừa nền tảng đã tích luỹ. Thí dụ, viễn thông tiến sang Internet, CNTT, CĐS, Cloud, AI. Nếu mỗi bước tiến lại lập một công ty Internet, CNTT, CĐS, Cloud hay AI độc lập, thì viễn thông vẫn chỉ là viễn thông, còn những lĩnh vực mới lại mất đi nền móng đã tích luỹ. Tiến hoá là cái mới mọc lên từ cái cũ và đồng thời làm mới chính cái cũ.
- Lĩnh vực vận hành khai thác cũng giống như kế toán, lập trình, sẽ bị AI thay thế nhiều và nhanh.
- AI giải phóng con người khỏi những việc tầng thấp để con người được nâng lên làm những việc ở tầng cao sáng tạo hơn, gần với Thượng đế hơn. Nếu AI để thay con người thì cách tiếp cận đó không nhân văn. Doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ việc không phải tuyển thêm người mới để tăng trưởng thay vì xa thải, hoặc hưởng lợi từ việc những người được giải phóng sẽ tham gia vào những tầng giá trị cao hơn. Doanh nghiệp cuối cùng vẫn hưởng lợi từ công nghệ mới nhưng lại nhân văn hơn. Tất cả là do cách tiếp cận.
- Giá trị mà AI mang lại cho doanh nghiệp thì nên được chia làm 2 phần: một phần cho doanh nghiệp và một phần cho người lao động, như đào tạo nâng cao, giảm overtime, tăng thu nhập. Chỉ khi lợi ích chia cho cả 2 bên thì AI mới nhanh chóng đi được vào doanh nghiệp một cách sâu rộng và bền vững.
- Tư duy chữ “Và”: Quản trị không phải là chọn một trong hai cực, mà là biết kết hợp những mặt tưởng như đối lập phù hợp với ngữ cảnh và giai đoạn phát triển của doanh nghiệp. Ví dụ: tập trung và phân tán; kỷ luật và linh hoạt; ổn định và đổi mới; kế thừa và sáng tạo; con người và hệ thống; tăng trưởng và bền vững. Sự kết hợp ấy không cố định mà phải thay đổi khi hoàn cảnh thay đổi. Vì thế, chữ “Và” là một nghệ thuật, và quản trị, suy cho đến tận cùng, cũng là một nghệ thuật.
Nguyễn Mạnh Hùng
Nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, Nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ
Chủ tịch Sáng lập Viện Lãnh đạo, Quản trị và Quản lý Việt Nam