PHÂN TẦNG LÀM CHỦ
Dùng – Làm chủ – Tự cường
Một doanh nghiệp phần mềm trong hệ sinh thái viễn thông – công nghệ lớn đang đứng trước bước ngoặt của kỷ nguyên AI. Trước đây, doanh nghiệp có thể phát triển phần mềm theo mô hình dự án, cung cấp nhân lực, nhận yêu cầu, lập trình, kiểm thử và bàn giao. Nhưng khi AI làm cho chi phí sản xuất phần mềm giảm mạnh, mô hình chỉ dựa vào nhân lực hoặc gia công sẽ bị ép biên lợi nhuận. Doanh nghiệp cần xây dựng năng lực sản xuất phần mềm như một nhà máy AI.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi của CEO không còn là “tự làm hay thuê ngoài”. Nếu cái gì cũng tự làm, doanh nghiệp sẽ chậm, tốn nguồn lực và dễ bỏ lỡ tốc độ thị trường. Nhưng nếu cái gì cũng thuê ngoài, dùng công cụ bên ngoài, nền tảng bên ngoài, dữ liệu bên ngoài và quy trình bên ngoài, doanh nghiệp sẽ không tích lũy được năng lực lõi. Càng đi xa, càng dễ phụ thuộc vào người khác ở những điểm sống còn.
Vì vậy, làm chủ công nghệ phải được phân tầng. Ở tầng thứ nhất là dùng. Những công cụ phổ thông như phần mềm văn phòng, công cụ quản lý dự án, một số dịch vụ đám mây, thư viện mở, công cụ hỗ trợ lập trình, công cụ AI phổ biến nếu không tạo ra khác biệt chiến lược thì nên dùng cái tốt nhất của thị trường. Tự làm ở tầng này không làm doanh nghiệp mạnh hơn, mà chỉ làm chậm hơn.
Ở tầng thứ hai là làm chủ. Doanh nghiệp có thể vẫn dùng công nghệ bên ngoài, nhưng phải làm chủ thiết kế sản phẩm, kiến trúc hệ thống, dữ liệu, quy trình vận hành, tiêu chuẩn đánh giá chất lượng, khả năng tích hợp và khả năng cải tiến. Với doanh nghiệp phần mềm nói trên, điều cần làm chủ không phải là tự viết mọi dòng mã, mà là làm chủ cách sản xuất phần mềm bằng AI: quy trình từ phân tích yêu cầu, thiết kế, lập trình, kiểm thử, tái sử dụng module, vận hành sau triển khai và đo hiệu quả. Đây mới là nơi tạo lợi thế khác biệt.
Ở tầng thứ ba là tự cường. Đó là những phần nếu bị khóa dữ liệu, tăng giá, ngừng dịch vụ, đổi điều khoản hoặc hạn chế truy cập thì doanh nghiệp có thể bị tê liệt. Tài liệu ấn phẩm LGM cũng nêu rõ: tầng phổ thông thì dùng tốt nhất của thị trường; tầng chiến lược thì phải làm chủ; tầng sống còn thì phải tự cường.
Điểm khó của CEO là không cực đoan. Tự cường không có nghĩa là tự làm tất cả. Dùng bên ngoài không có nghĩa là phụ thuộc mù quáng. Làm chủ không có nghĩa là đóng cửa với hệ sinh thái. Doanh nghiệp hiện đại phải biết kết hợp: dùng nhanh ở tầng phổ thông, làm chủ ở tầng tạo lợi thế, và tự cường ở tầng sống còn.
Tinh thần LGM Việt Nam là: cái gì không tạo khác biệt thì dùng tốt nhất của thị trường; cái gì tạo lợi thế thì phải làm chủ; cái gì quyết định sinh tử thì phải tự cường. CEO giỏi không biến “tự chủ công nghệ” thành khẩu hiệu, mà biết phân tầng rõ ràng để doanh nghiệp vừa đi nhanh, vừa tích lũy năng lực lõi, vừa không bị phụ thuộc ở những điểm sống còn.
