- Nếu doanh nghiệp kể được 2 câu chuyện về tăng trưởng và bảo vệ lợi thế cạnh tranh thì sẽ thu hút được nhà đầu tư, vì đây là 2 cái mà nhà đầu tư muốn nhất và sẵn sàng trả giá cao.
- Một doanh nghiệp muốn phát triển nhanh và bền vững thì phải tiến hoá mô hình kinh doanh. Tiến hoá mô hình để tiến tới nơi ít cạnh tranh hơn, thêm nguồn thu bền vững. Sự tiến hoá quan trọng là biến khách hàng trả tiền cho mình sang khách hàng kiếm được tiền trên nền tảng của mình, và tiến tới mục tiêu cá thể hoá sự phục vụ. Sự tiến hoá quan trọng nhất là tiến xuống phía dưới để làm hạ tầng cho mọi người giao dịch, kinh doanh.
- Một doanh nghiệp đào tạo trực tuyến có thể tiến hoá từ Subscription -> Marketplace -> Teacher Economy -> Learning Graph -> Personalized Learning Platform.
- Nếu doanh nghiệp chưa có công nghệ nguồn thì năng lực lực lõi có thể là: Tích hợp hệ thống, vận hành, quản lý dự án phức hợp, giải pháp cho các bài toán khác nhau của khách hàng, bán outcome thay vì bán sản phẩm. Bên dưới các năng lực này là dữ liệu, AI. Sau nhiều năm, năng lực lõi, tài sản lõi có thể không phải công nghệ nguồn, nhà máy sản xuất, mà là dữ liệu vận hành, thuật toán tối ưu, kinh nghiệm tích hợp từ hàng vạn giờ vận hành thực tế. Đây là những cái mà doanh nghiệp công nghệ nước ngoài không thể có được. Tiếp theo sẽ là nghiên cứu làm chủ các công nghệ nguồn.
- Khi doanh nghiệp còn nhỏ, thay vì làm nhiều cái ở mức trung bình, thì hãy chọn 2-3 cái để tập trung tạo ra khác biệt, chọn một vài ngách để trở thành số 1.
- Nếu người làm việc mà 70% phụ thuộc vào nền tảng số của doanh nghiệp thì người đó rời đi sẽ không thể mang theo cả 100% tri thức của doanh nghiệp.
- DN phải tích luỹ tri thức nhanh hơn tốc độ người rời đi. Mỗi lần một cá nhân làm tốt, tri thức phải được chuyển thành cẩm nang, dữ liệu, thuật toán, công cụ, quy trình, thư viện nội dung, hệ thống thử nghiệm, quan hệ nhà cung cấp và cơ chế phối hợp. Người có thể ra đi, nhưng cái họ học được trong quá trình làm việc phải được để lại trong “bộ não của doanh nghiệp”.
- Thay đổi nhận thức về tuyển dụng: Thay vì tập trung vào tuyển dụng thì xây dựng công ty thành một hệ thống sàng lọc nhanh để tìm đúng người thông qua công việc. Vì trong bối cảnh thay đổi nhanh như ngày nay thì khả năng học, khả năng tạo ra sản phẩm, kết quả mới quan trọng chứ không hẳn là kiến thức hiện tại của ứng viên. Công thức là: Tuyển rộng nguồn đầu vào (không quá khắt khe) -> Lọc bằng việc thật -> Đo bằng kết quả -> Giữ mạnh người xuất sắc -> Sàng lọc liên tục.
- Doanh nghiệp phải xây những thứ càng làm lâu càng giỏi lên, càng khó copy, không thể mang đi. Đây là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Đó có thể là quy mô người mua/nguời bán, dữ liệu độc quyền, lợi thế mạng lưới, logistics, trọn gói đơn hàng, hệ thống công nghệ, quan hệ sâu với nhà cung cấp, cộng đồng, vốn, tốc độ thử nghiệm, và nhất là khả năng kết hợp tất cả những thứ trên thành 1 hệ thống.
- Với những sản phẩm đại trà, nếu cạnh tranh sản phẩm đã tới hạn, thì nên chuyển mạnh sang những giá trị xung quanh sản phẩm: Giao hàng nhanh hơn, bảo hành/đổi nhanh hơn, lắp đặt nhanh hơn, phần mềm đi kèm thông minh hơn, dịch vụ sau bán tốt hơn… Những giá trị xung quanh sản phẩm dễ được khách hàng cảm nhận hơn, nhất là khi sản phẩm là hàng hoá thông thường.
- Một doanh nghiệp về đào tạo trực tuyến muốn chuyển từ thu tiền giáo viên sang học sinh. Nhưng văn hoá Việt Nam là học sinh học qua giáo viên, và điều này không thay đổi nhanh được, vậy phải theo văn hoá. Vẫn xây dựng nền tảng học tốt cho học sinh, biết học sinh cần học gì, học thế nào và cấp nền tảng này cho giáo viên dạy học sinh và ăn chia với giáo viên theo tỷ lệ thu từ học sinh.
- Trong một số trường hợp thì cách tốt nhất để marketing sản phẩm là lập ra công ty sử dụng sản phẩm của mình và tổ chức kinh doanh hiệu quả, vừa là để hoàn thiện sản phẩm, chứng minh sản phẩm, tìm ra các mô hình về vận hành, mua/thuê sản phẩm, kể được câu chuyện thành công. Và rồi thị trường sẽ phát triển.
- Chính sách của nhà nước là chính sách chung. Doanh nghiệp không nên coi chính sách của nhà nước là lợi thế cạnh tranh của riêng mình. Lợi thế cạnh tranh phải do mình tạo ra.
- Làm tích hợp hệ thống mà không tạo ra các building block để công nghiệp hoá, mà cứ mỗi hợp đồng là một dự án riêng biệt từ đầu thì rất khó scale và giữ chất lượng. Muốn scale thì công nghiệp hoá vẫn là ưu tiên đầu tiên.
- Mô hình xây dựng tổ chức mới thời AI là kết hợp cả 4 B: Build – Buy – Borrow – Bot
1- Build là đào tạo, upskill người hiện tại
2- Buy là tuyển mới người có năng lực mới
3- Borrow là thuê chuyên gia/đối tác theo từng nhu cầu, nhất là trong giai đoạn đầu
4- Bot là giao thẳng cho AI agent/automation.
Nguyễn Mạnh Hùng
Nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, Nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ
Chủ tịch Sáng lập Viện Lãnh đạo, Quản trị và Quản lý Việt Nam
