CEO MENTORING #21: NHÌN TỪ BÀI TOÁN THỰC TIỄN ĐẾN NĂNG LỰC LÕI

CEO Mentoring #21 tiếp tục những cuộc đối thoại trực tiếp giữa Mentor Nguyễn Mạnh Hùng và các CEO, nơi những bài toán cụ thể trong quá trình vận hành và phát triển doanh nghiệp được đưa ra để cùng nhìn lại, phân tích và tìm hướng tiếp cận phù hợp.

Không có một công thức chung cho mọi doanh nghiệp. Mỗi phiên mentoring bắt đầu từ một câu hỏi rất cụ thể: Doanh nghiệp đang gặp vấn đề gì? Đâu là năng lực cần xây dựng? Và làm thế nào để tăng trưởng mà không đánh mất năng lực cốt lõi?

Từ sản phẩm đến nền tảng: Doanh nghiệp cần liên tục tiến hóa

Một trong những bài toán được trao đổi tại CEO Mentoring #21 là hành trình phát triển từ một công cụ phục vụ giáo viên thành một nền tảng học tập cá nhân hóa.

Thay vì chỉ tập trung vào nội dung hay mở rộng đội ngũ bán hàng để tiếp cận học sinh, hướng tiếp cận được đặt ra là xây dựng năng lực công nghệ để hiểu quá trình học, xác định điểm thiếu hụt kiến thức và tạo ra cách học phù hợp cho từng người.

Khi nền tảng ngày càng có nhiều dữ liệu và tạo ra giá trị thực tế, doanh nghiệp có thể tiến hóa từ việc bán công cụ sang xây dựng một nền tảng kết nối giáo viên – học sinh – nội dung, trong đó công nghệ và dữ liệu trở thành một phần quan trọng của năng lực cạnh tranh.

Từ câu chuyện này, một nguyên tắc được nhấn mạnh: trong kinh doanh, doanh nghiệp cần liên tục suy nghĩ về việc tiến hóa và nâng cấp chính mình, thay vì chỉ tìm cách bán nhiều hơn sản phẩm hiện tại.

Khi sản phẩm chưa bán được: Hãy nhìn lại mô hình kinh doanh

Một bài toán khác đặt ra từ sản phẩm tàu điện phục vụ du lịch xanh là lựa chọn giữa tiếp tục bán sản phẩm hay trực tiếp xây dựng một doanh nghiệp sử dụng chính sản phẩm đó.

Việc trở thành người sử dụng sản phẩm có thể giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn giá trị thực tế của sản phẩm và tạo ra một mô hình kinh doanh mẫu. Tuy nhiên, hướng đi này chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp xác định được giá trị cốt lõi mà mình thực sự tạo ra, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ của bên khác hoặc chính sách hỗ trợ.

Điều này dẫn đến một yêu cầu quan trọng: doanh nghiệp phải có năng lực lõi của riêng mình. Công nghệ, chính sách hay thị trường có thể tạo điều kiện, nhưng không nên được mặc định là năng lực cạnh tranh cốt lõi nếu doanh nghiệp không thực sự kiểm soát được chúng.

Tăng trưởng không chỉ là tăng doanh thu, mà là nâng cấp đội ngũ

Khi doanh nghiệp tăng trưởng nhanh hơn đội ngũ, CEO và các cấp quản lý dễ rơi vào tình trạng phải can thiệp ngày càng sâu vào công việc.

Tại CEO Mentoring #21, bài toán phát triển con người được nhìn từ một hướng khác: không nhất thiết mọi vị trí đều phải tuyển người thật giỏi ngay từ đầu. Một phần năng lực có thể được hình thành thông qua chính công việc, việc giao quyền và coaching.

Mô hình 70–20–10 được đề cập như một cách tiếp cận:

70% trưởng thành qua công việc và trách nhiệm được giao;
20% thông qua coaching, hướng dẫn;
10% thông qua đào tạo để hệ thống hóa kiến thức.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần xây dựng hệ tri thức, kết hợp AI để phổ cập và lưu giữ những tri thức được hình thành trong quá trình vận hành.

4B: Build – Buy – Borrow – Bot

Không phải năng lực nào doanh nghiệp cũng cần tự xây dựng.

Trong bối cảnh nguồn lực có hạn, doanh nghiệp cần xác định đâu là phần mình phải làm tốt nhất, đâu là phần có thể sử dụng nguồn lực bên ngoài. Từ đó, mô hình 4B – Build, Buy, Borrow, Bot được đưa ra như một cách tiếp cận về nguồn lực:

Build – xây dựng và phát triển con người từ bên trong;
Buy – tuyển dụng từ bên ngoài;
Borrow – sử dụng chuyên gia hoặc nguồn lực bên ngoài trong một khoảng thời gian phù hợp;
Bot – ứng dụng AI cho những công việc có thể tự động hóa.

Điểm quan trọng không phải là lựa chọn một phương án duy nhất, mà là biết khi nào cần tự làm, khi nào cần thuê, khi nào cần mượn và khi nào có thể dùng công nghệ.

Chuyển đổi số: Quy trình → Dữ liệu → Phần mềm

Một trong những nội dung được trao đổi sâu tại phiên mentoring là bài toán chuyển đổi số.

Thực tế cho thấy, việc mua phần mềm không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã chuyển đổi số. Nếu quy trình chưa được chuẩn hóa, dữ liệu chưa được tổ chức và người sử dụng không nhìn thấy hiệu quả, phần mềm có thể trở thành một khoản đầu tư nhưng không tạo ra thay đổi tương ứng.

Vì vậy, trình tự được nhấn mạnh là:

Quy trình → Dữ liệu → Phần mềm

Doanh nghiệp cần bắt đầu từ một vấn đề cụ thể, xác định thế nào là vận hành “trơn tru”, đặt ra các chỉ số đo lường và quy đổi hiệu quả thành giá trị kinh tế. Chẳng hạn, một quy trình được cải thiện cần có thể chứng minh bằng tốc độ xử lý, tỷ lệ lỗi, thời gian đào tạo nhân sự mới hoặc năng suất.

Đặc biệt, chuyển đổi số không chỉ nhằm giảm nhân sự. Mục tiêu được đặt ra là giải phóng con người khỏi những công việc có thể tự động hóa để họ có thể thực hiện những công việc ở mức độ cao hơn, đồng thời tạo ra lợi ích cho cả tổ chức.

Lưu giữ tri thức để doanh nghiệp không phụ thuộc vào một cá nhân

Một doanh nghiệp có thể mất nhân sự, nhưng không nhất thiết phải mất đi tri thức mà nhân sự đó tạo ra.

Từ bài toán giữ chân nhân sự, một hướng tiếp cận được trao đổi là xây dựng hệ thống để dữ liệu và tri thức được tạo ra trong quá trình làm việc được lưu lại, đồng thời tạo ra một platform mà trên đó nhân sự có thể phát huy năng lực.

Khi đó, doanh nghiệp không chỉ giữ người mà còn tích lũy năng lực của tổ chức qua thời gian. Việc xây dựng “bộ nhớ doanh nghiệp” và biến nó thành năng lực cốt lõi giúp tổ chức có khả năng kế thừa tốt hơn khi nhân sự thay đổi.

Muốn tăng trưởng lớn, phải biết cách nhân bản

Với những doanh nghiệp đang hướng tới quy mô lớn hơn, câu hỏi không chỉ là “cần thêm bao nhiêu người?”, mà là làm thế nào để một cách làm có thể được nhân bản.

Thay vì mỗi dự án lại bắt đầu từ đầu, doanh nghiệp cần xác định các building block, chuẩn hóa thành từng cụm và sử dụng chúng để lắp ghép cho những dự án mới. Đây là tư duy “công nghiệp hóa” trong quản trị và triển khai dự án.

Đi cùng với đó là bài toán kiểm soát chất lượng. Thay vì kiểm tra mọi chi tiết ở mọi thời điểm, doanh nghiệp cần xác định các control point quan trọng và cấy kiểm soát ngay trong quy trình. Cách làm này giúp cân bằng giữa chất lượng, chi phí và thời gian vận hành.

Từ những bài toán riêng đến những nguyên lý chung

Những câu chuyện tại CEO Mentoring #21 khác nhau về ngành nghề và quy mô, nhưng cùng gợi mở một số nguyên lý trong quá trình phát triển doanh nghiệp:

Liên tục tiến hóa, không dừng lại ở mô hình hiện tại.
Xác định và xây dựng năng lực lõi, thay vì cố gắng làm tất cả.
Phát triển con người cùng với tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp.
Số hóa từ quy trình và dữ liệu, không bắt đầu từ phần mềm.
Chuẩn hóa và nhân bản cách làm để tăng trưởng không đồng nghĩa với tăng độ phức tạp.
Với những phần không phải năng lực cốt lõi, có thể sử dụng nguồn lực bên ngoài, nhưng doanh nghiệp vẫn cần giữ năng lực tư duy và kiểm soát. Như nguyên tắc được nhấn mạnh trong phiên mentoring: “Không bao giờ outsource cái đầu mình, chỉ outsource chân tay.”

CEO Mentoring #21 tiếp tục cho thấy giá trị của một không gian đối thoại nơi CEO có thể đưa những bài toán đang thực sự diễn ra trong doanh nghiệp vào trao đổi, từ đó nhìn lại vấn đề dưới nhiều góc độ và tìm kiếm những nguyên lý có thể áp dụng vào chính thực tiễn của mình.

Bài toán thật – Góc nhìn thật – Đối thoại thật – Giá trị thật.